Mae un o arbenigwyr cerddoriaeth draddodiadol amlycaf Cymru, Roy Saer, wedi rhoi ei gasgliad personol o gylchgronau arbenigol ar y traddodiad gwerin fel rhodd i Dy Siamas, y ganolfan genedlaethol ar gyfer cerddoriaeth gwerin newydd fydd yn agor yn Nolgellau ym mis Mai eleni, ermwyn dechrau ar archif yn ymwneud a’r traddodiadau gwerin.
Mae Roy Saer yn nodedig fel arbenigwr yn ei faes ar ol bod yn gweithio yn yr adran traddodiadau a thafodiaethau yn yr amgueddfa werin Sain Ffagan rhwng 1963 a 1995. Cychwynodd yno fel cynorthwydd ymchwil gan deithio hyd a lled Cymru yn gwneud recordiadau gwerthfawr yn cofnodi hen arferion a thraddodiadau, cyn mynd ymlaen i fod yn bennaeth ar yr adran bywyd diwyllanol. Yn ystod ei gyfnod yno cyhoeddwyd ar sain Caneuon Llofft Stabl a Hanes y Delyn yng Nghymru mewn lluniau. Bellach mae wedi ymddeol, ond ef yw llywydd y Gymdeithas Alawon Gwerin, ac yn gadeirydd is-bwyllgor alawon gwerin Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 2008.
Mae Roy wedi rhoi ei gasgliad o Taplas, y cylchgrawn ar gyfer cerddoriaeth gwerin yng Nghymru a’r gororau; SwaFF News, sef y cylchgrawn ar gyfer cerddoriaeth gwerin yn Ne Cymru oedd yn bodoli cyn Taplas; cylchgrawn Dawns o 1981 – 2000; Llafar Gwlad; Allwedd y Tannau; a chylchgronnau eraill. Mae rhai yn dyddio yn ol i 1948. Ynddynt maen’t yn adrodd cyfrolau am y traddodiadau gwerin yng Nghymru yn ystod ail hanner yr 20fed ganrif.
Meddai Mabon ap Gwynfor, rheolwr Ty Siamas
“Mae gan Roy Saer wybodaeth heb ei ail am y traddodiadau gwerin, ac yn wybyddus i bawb fel arbenigwr yn y maes. Mae wedi bod yn ofnadwy o garedig yn rhoddi’r cylchgronnau yma i ni yn Nhy Siamas, a gobeithiwn allu adeiladu ar hyn i ddatblygu archif gwerthfawr yn ymwneud a’r traddodiadau gwerin yng Nghymru. Rydym yn ddiolchgar iawn iddo.”
Bydd Ty Siamas yn agor ddiwedd mis Mai. Arienir y fenter gan Amcan 1, Cyngor Sir Gwynedd, Llywodraeth Cynulliad Cymru, a Chronfa Arbrofol Eryri.
Diwedd
Nodiadau:
Llun: Roy Saer yn rhoi rhai o'r cylchgronau i Mai Parry Roberts, aelod o bwyllgor rheoli Ty Siamas. Ty Siamas yw’r Canolfan Genedlaethol ar Gyfer Cerddoriaeth Gwerin.
Bydd gan Dy Siamas arddangosfa aml-gyfrwng gyffrous, awditoriwm ar gyfer cyngherddau, a chaffi/bar.
Mae Ty Siamas wedi ei leoli yn yr hen Neuadd Idris ar sgwar Dolgellau. Bydd Ty Siamas yn agor i’r cyhoedd ddiwedd mis Mai, 2007.
Bydd agoriad swyddogol Ty Siamas o’r 14eg i’r 17eg o Fehefin.
Enwyd Ty Siamas ar ol y Telynor o Lanfachreth, Elis Sion Siamas, oedd yn byw ddechrau’r ddeunawfed ganrif, ac y tybir mae ef oedd y cyntaf i gyflwyno y delyn deires i Gymru.
Am ragor o wybodaeth cysylltwch a: Mabon ap Gwynfor 01341 421800; mabon@tysiamas.com |